CURSUS SLAGWERKKRANT 2012
Door Richard Heijerman en Richard Moelker
We hebben een systeem ontwikkeld dat je bewust maakt van de gelaagdheid in muziek en dat je leert om ‘gelaagd’ te spelen. Het doel is tot een hoog niveau van intuïtief musiceren te komen. Deze cursus, bestaande uit zes afleveringen, is een korte introductie op dit systeem.
Korte uitleg
Ieder onderdeel van het drumstel (snaredrum, bassdrum, hihat, etc.) is een zelfstandige stem. Door deze stemmen boven of onder elkaar te plaatsen krijg je meerdere ritmische en/of melodische lagen. Daarnaast kan je binnen één zelfstandige stem verschillende klanken creëeren, bijvoorbeeld door een rim te spelen of een toon te dempen, waardoor er ook weer lagen kunnen ontstaan. Met deze lagen kan je gaan spelen, je kan ze laten ‘communiceren’ met elkaar.
Het systeem is opgebouwd uit een door ons samengestelde lijst van (Engelstalige) begrippen, die als handvatten fungeren. Hieronder vind je een aantal begrippen waarmee we gaan werken. Van elk begrip wordt zowel een kort omschrijving als een mogelijke uitwerking gegeven. Vervolgens passen we het systeem in een specifieke muziekstijl toe. In elk deel komt een andere muziekstijl aan de orde.
Tip
Zing ieder onderdeel uit het systeem en speel het daarna. Door eerst te zingen, hoor je hoe iets moet gaan klinken. Maak van alles wat je studeert muziek! Probeer zoveel mogelijk in muzikale contexten te denken.
Inhoud van deze pagina
De transcripties en de toelichtende tekst van de cursus in de Slagwerkkrant staan hieronder. Daarnaast is van elke transcriptie een video gemaakt.
- Slagwerkkrant 168: Gelaagd spelen - deel 2 Video, transcriptie en uitleg. Opnames vonden plaats in Feedback Rotterdam.
- Slagwerkkrant 167: Gelaagd spelen - deel 1 Video, transcriptie en uitleg
Slagwerkkrant 168: Gelaagd spelen - deel 2
Afrikaans in lagen
Voor de volledige transcriptie van deze cursus klik hier.
Mothers of all rhythms
Deze (Afrikaanse) ritmes hebben we als beginpunt genomen. Ze vormen het fundament waarvan alle andere ritmes zijn afgeleid.Deze ritmes zijn onlosmakelijk met het leven verbonden.
De ritmes zijn in 6/8 genoteerd.
I. ‘Walk of life’
II. ‘Heartbeat’
III. ‘Tresillo’
IV. ‘Nature’
Layers of time
Deze lagen kan je op verschillende manieren in de tijd ervaren.
We gaan in deze aflevering in 3 tegen 2 of 2 tegen 3 fraseren.
Phrase
Een frase is een muzikale zin, een motief of thema.
De frase uit de eerste vier maten is afkomstig uit deel 1 van Gelaagd spelen (SWK 167). De frase in 6/8 is hiervan afgeleid. Let op: Het tempo blijft bij de overgang van alla breve naar 6/8 hetzelfde.
Timeline 6/8, dundunba bell en djembé
Een timeline is een ritmische cyclus (bijvoorbeeld een son clave in 4/4) en deze dient als basis voor de uit te voeren muziek.
De timeline bakent de frase af (in dit geval: 2 maten, metrum is 6/8).
De frase in 6/8 lijkt heel sterk op een dundunba bellpatroon, gecombineerd met een djembépatroon, zoals dat in West-Guinea wordt gebruikt in de rituele dansmuziek, genaamd Kakilambe. Deze dans is voor deze aflevering onze bron van inspiratie.
Revoicing, downbeat en embellishment
Revoicen is het verdelen van een eenstemmig motief over één of meerdere andere stemmen, waardoor een nieuw motief ontstaat.
De linkerhand speelt een op de Kakilambe geïnspireerde partij. In de toms klinkt het heartbeatmotief door. Ook hoor je in de snaartrommel en eerste tom nature inverted (omgekeerd) langskomen.
Je zou de extra noot in de bassdrum voor de eerste tel van de maat als versiering kunnen zien. Deze noot versterkt de eerste tel (de downbeat).
Layers of voices
Elke stem is een laag. Twee of meer stemmen vormen lagen onder of boven elkaar. Elke stem vertolkt een motief.
De rechterhand speelt een heartbeatmotief op de ride. Je hebt nu meerdere lagen, met elk haar eigen motief, gecreëerd: de frase, de heartbeat en de ritmische cyclus.
Call & Response
Je kan de verschillende stemmen van je drumstel met elkaar laten communiceren door middel van vraag en anwoord.
Vraag en antwoord kan je terugvinden in de lage dundunbapartij in de bassdrum (vraag) en de hihat voet (antwoord) en de dundunbapartij (vraag) en de linkerhandpartij (antwoord).
Timeline 3/4
Het metrum is nu 3/4. De hihatpartij is nu in drieën in plaats van tweeën.
Solo
Nu volgt een korte solo, waarbij de timeline eerst 3/4 en daarna 6/8 is. Let op de revoicing van de frase om de twee maten en de extra floortom in de rechterhand (zie: !). Let ook op de partij in de bassdrum: de lage dundunbapartij wordt telkens in de vierde tel van de tweede maat van de frasering gesyncopeerd, waardoor je een gejaagd effect krijgt (chasing). In maat zes en negen wordt de baspartij in drieën gefraseerd, waardoor kort nieuwe layers of time (4 tegen 3) ontstaan.
Slagwerkkrant 167: Gelaagd spelen - deel 1
New Orleans in lagen
Voor de volledige transcriptie van deze cursus klik hier
Mothers of all rhythms
Deze (Afrikaanse) ritmes hebben we als beginpunt genomen. Ze vormen het fundament waarvan alle andere ritmes zijn afgeleid.Deze ritmes zijn onlosmakelijk met het leven verbonden.
I. ‘Walk of life’
II. ‘Heartbeat’
III. ‘Tresillo’
IV. ‘Nature’
Layers of time
Deze lagen kan je op verschillende manieren in de tijd ervaren.
We hebben Ritme I Walk of live onder elkaar geplaatst (4 tegen 3 of 3 tegen 4). Het metrum is niet gedefinieerd.
Stretch & Chase
Stretch & Chase drukken de opvating waarmee je iets speelt uit (‘swing feel’, ‘straight feel’, etc.).
Door het ‘stretchen’ ontstaat de karakteristieke New Orleans feel (zie ook video).
Video 1: Timeline, Phrase & Downbeat
Timeline
Een timeline is een ritmische cyclus (bijvoorbeeld een son-clave in 4/4) en deze dient als basis voor de uit te voeren muziek.
De timeline bakent de ritmische lagen (Layers of time) af (in dit geval: 2 maten, metrum is alla breve).
We gebruiken twee ritmische cycli: 1) hihat op tel 3 (halftime-feel); 2) hihat op tel 2 en 4. In het vervolg van dit deel is alleen ritmische cyclus 2 uitgewerkt.
Phrase
Een frase is een muzikale zin, een motief of thema.
Deze frase is uit de eerste drie stappen afgeleid.
(Down)Beat
De downbeat definieert de eerste tel van de timeline.
Video 2: Layers of voices
Layers of voices
Elke stem is een laag. Twee of meer stemmen vormen lagen onder of boven elkaar. Elke stem vertolkt een motief.
Je hebt nu meerdere lagen, met elk haar eigen motief, gecreëerd: de frase, de tresillo in de bas en ritmische cyclus 1 of 2 in de hihat.
Video 3: Revoicing
Revoicing
Revoicen is het verdelen van een eenstemmig motief over één of meerdere andere stemmen, waardoor een nieuw motief ontstaat.
Door de rechterhand de tresillo uit de baspartij in halftime op de floortom te laten spelen, ontstaat een extra laag.
Video 4: Layers of voices, Phrase
Layers of voices
De linkerhand vult de ‘gaten’ op die de rechterhand heeft laten vallen met accenten op, waardoor de originele frase weer is hersteld.
Video 5: Permutation
Permutation
Permutatie is het opschuiven van een van één of meerdere stemmen ten opzichte van de downbeat.
Je gaat je nu op één stem concentreren: De tresillo in de bas wordt in de eerste maat een achtste verschoven. De andere lagen blijven hetzelfde
Video 6: Layers of time, bassdrum in 3
Layers of time
De frasering is hetzelfde, maar door de bassdrum in drieën over acht maten te fraseren suggereer je een andere maatsoort.
Video 7: Embellishment
Embellishment
Versiering kan je ondermeer gebruiken om bepaalde noten te benadrukken (bijvoorbeeld door flams), ze langer te laten klinken (bijvoorbeeld door een press roll) of om de opvatting, waarmee je het thema speelt, te veranderen.
Je gaat nu de rechterhand benadrukken: De rechterhand wisselt tussen floortom en ride of cowbell, waarbij zowel nature (in de ride of cowbell) als tresillo (in de floortom) weerklinkt. Het ride/cowbellpatroon is de versiering. Op de snaredrum klinkt de in de timeline gedefinieerde frase. De bas speelt de Tresillo.
Video 8: Cross voicing
Cross voicing
Het kruisen van stemmen.
De tresillo van de bas wordt door de hihat geïmiteerd (In dit geval: de inzet van de tresillo in de hihat is op de derde tel). Daarboven speel je de frasering op snaredrum en floortom. Daarna kan je de versiering op de ride/cowbell toevoegen.